Kullanışlılık Konusunda Samimi Olmak

“Çoğu siteler tasarlanmıyor. Bunlar, en iyi ihtimalle, yarım yamalak anlaşılmış tavsiyeler, diğer sitelerin uyguladıkları tekniklerin taklit edilmesi ve “genel kanı” kavramı arkasına saklanılarak, kişisel tercihlerle bir araya getiriliyor.”

Kullanışlılık (Jacob Nilesen’ın da öyle) özellikle şu günlerde en itibarlı kelimelerden oldu. Artık bugün internet ile ilgili en basit ilanda bile “kullanışlılık” kelimesine rastlamak mümkün.

Aslında e?’yi iyi takip edenler, kullanışlılık kavramının tek başına ne kadar anlamsız olduğunu hemen söyleyeceklerdir. Çünkü kullanışlılık tek başına neredeyse bir ideal, içini herkesin kendi başına doldurabileceği bir kavram. Farklı zaman ve ortamlardaki ölçüsü, farklı kişilere göre algılanışı değişeceğinden, bunu herkesin kendi fikilerinin doğruluğunu göstermek için kullanması da mümkün.

Gerçekten kullanışlı bir şey yapmak ise, aslında biraz samimiyetten geçiyor. Başka sitelerde kullanılan bazı tekniklerin taklit edilmesi yada “ben yaptım, bu kullanışlı”, “biz denedik, bu kullanışlı değil” tarzı yaklaşımlarla gerçekten kullanıcı odaklı tasarım yapmak mümkün değil.

Firmaların kullanışlılık konularındaki yaklaşımları hakkında New Architect‘te yayınlanmış güzel bir yazı var. Firmalar yapı ve kültürel olarak birbirinlerinden pek çok yönden farklılık gösterse de, temeldeki yaklaşımları aynı.

Jesse James Garrett‘e göre, kullanışlılık konusunda şirketlerin temel müdaheleleri şunlar:

• Biz kullanıcılarımızı tanıyoruz – onlar da bizim gibi. (buna bizzat şahit oldum.)
• Biz kullanıcılarımızı tanıyoruz – bu konuda pazar araştırması yaptık.
• Kullanışlılık konusunda tek yapmamız gereken kullanışlılık yönergelerini takip etmek.
• Yapılması gereken teknik işlerle karşılaştırıldığında, arayüz önemsiz.
• Kullanıcı davranışını anlamak için uzmana ihtiyaç var. Bizim o kadar paramız yok.
• Kullanıcı davranışını anlamak için uzmana ihtiyaç yok. Biz kendimiz proje ilerledikçe anlarız.
• Bunları son aşamada hallederiz.
• Zaman planında bunun için yer açamayız.

Sonuç olarak, yazarın da söylediği gibi, pek çok şirket kullanışlılıktan, bu modanın br parçası olarak bahsediyor. Kullanışlılığın üretim sürecindeki yeri de çoğu zaman, o sürecin olmazsa olmaz ayaklarından biri olarak değil, bitmiş sürecin ürünü üzerinde “neyi değiştiririz de daha kullanışlı olur” şeklinde kısa süreli geyikten öte geçemiyor.