Persona: nedir, neden, nasıl?

liste‘yi takip edenler bilirler, daha birkaç gün önce orada da konusu geçmiş, hedef kitle konusunda yazılar yazılmıştı. Ben de, ipucu olarak, “persona”nın çok kısa bir tarifini yazmıştım:

Genis kitlelere hitap etme zorunlulugu olan durumlarda, hedef kitlenin temel özellikleri dikkate alinarak “persona” kullanilabilir.

“persona” tasarladiginiz ürünle ilgili kistas kabul ettiginiz bütünü yansitan bir örnektir. Bütünü yansitan bu tekil örnegi iyi anladiginiz ve onun ihtiyaçlarini karsilayacak bir tasarim ortaya koydugunuz takdirde, bu örnegin temsil ettigi daha genis kitlelerin ihtiyaçlarini da karsilayabilirsiniz.

Hepimiz, özellikle geniş kitleler için tasarım yapmak durumunda kaldığımızda, sıkılıkla ne yapacağımızı, hitap ettiğimiz grubun beklentilerini nasıl sınırlandıracağımızı bilememekten şikayet eder, dururuz. Genelde bu problemi, yazılımın yada websitesinin fonksiyonelliğini olabildiğince geniş kitlelere hitap edecek şekilde uygulayarak aşmaya çalışırız. Bunun için, her bir kullanıcın hedeflerini taslak halinde çıkarır, bu hedefler arasındaki ortak noktaları belirleyerek, bu ortak beklentileri tatmin edecek fonksiyonelliği sağlamaya çalışırız.

Bu “tek taşla bütün kuşları vurma” yaklaşımı, yazılımların ve web sitelerinin fonksiyonelliğinin basit olduğu, ve kullanıcıların çok sınırlı beklentiler içinde olduğu dönemlerde işe yarıyordu. Ancak bugünün web siteleri ve yazılımları çok daha karmaşık. Günümüz tasarımcıları, farklı beklenti ve hedeflere sahip bir sürü kullanıcının tümünün isteklerini içerecek bir fonksiyonellik inşa etmekle karşı karşıyalar.

Teorik olarak bakıldığında, olabildiğince geniş bir kullanıcı kitlesinin beklentilerini karşılamak amacıyla ürünün fonksiyonelliğini arttıran tasarımcıların, daha geniş bir kitlenin ihtiyaçlarını karşılayabildikleri doğru. Ancak çok sıklıkla karşılaşılan başka bir durum da, tasarımcıların tüm kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırken, genelde hiçbir kullanıcının ihtiyacını karşılayamamaları.

Birçok kullanıcının beklentilerinin ortalaması alınarak tasarım yapmanın eksikliklerini farkeden Alan Copper (Visual Basic’in yaratıcısı) “persona”lar adında bir kavram geliştiriyor. Mantık oldukça basit aslında: birçok kullanıcının ihtiyaçlarını karşılayacak bir ürün geliştirmek için, tüm insanları dikkate alarak, yada bunların benzer beklentilerini bir ortalamaya vurarak tasarım yapmak yerine Cooper, bütünü yansıtacak belirli bir kişinin hedef ve beklentilerine odaklanmanın daha akıllıca olduğunu savunuyor.

Böylece, tasarımcı belirli bir “persona”nın beklenti ve hedeflerine odaklanarak, bu “persona” ile aynı beklenti ve hedeflere sahip pek çok kullanıcının ihtiyaçlarını da karşılayabiliyor. Bu süreç özellikle, tasarımcılar birden fazla “persona” için eşgüdümlü tasarım yaptıklarında çok daha etkili olabiliyor, çünkü böylece daha geniş kullanıcı kitlelerine ulaşılabiliyor.

Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi isterseniz, şu makalelere bir göz atmanızı önerebilirim:

1. http://www.cooper.com/newsletters/2001_07/perfec…
2. http://ccm.redhat.com/user-centered/personas.html
3. http://www.cs.utexas.edu/users/almstrum/cs373/gener…
4. http://www.uie.com/Articles/Personas.htm

MACCAWS

MACCAWS (Making a Commercial Case for Web Standarts) birkaç gün önce evolt.org listelerinde news.com bir makalesi üzerinde çıkan bir tartışmadan doğmuş bir oluşum.

Aslında temel kasıntı, hepimizin webte standartlar vs. gibi konularda bir araya geldiğimizde, yada yoğun teknoloji, internet ağırlıklı mekanlarda bunu savunmamıza rağmen, iş bunu müşterilere, patronlara anlatmaya gelince, bu düşüncelerimizi onların dilinde (paradan bahsediyorum) anlatamıyor oluşumuzdu.

Bu girişim, webte standartların, birer ticari fayda olarak önemini vurgulamak amacıyla kurulmuş bir girişim.

sitede yer aldığı şekliyle ana hedefler:

1. Promoting education and understanding of the benefits of standards compliance from a business perspective;
2. Convincing business and industry leaders, other web professionals and clients to adopt web standards;
3. Providing information and resources to other web professionals to help them to convince their colleagues and clients to produce standards compliant web sites.

Şu anki gördüğünüz site de, 3 gün içinde Dunstan Orchard tarafından yapılmış geçici bir site. Asıl site PHP Wiki kullanılarak kısa bir zaman içinde bahsedilen dokümantasyonla birlikte hizmete konulacak.

Her bir ülke için lokal şartlar da göze alınarak, gerekirse ayrı dokümantasyonlar hazırlanması planlanıyor. Eğer ilgileniyorsanız, türkiye’den birkaç kişi olup bunu birlikte yaparız, ne güzel olur.

Şu an en iletişim kurabileğiniz, yada katılımda bulunabilcğiniz yer olarak Yahoo Groups‘tan

• vkit · Standards based coding: Validation Kit