Arama Konusundaki Yerleşmiş Kullanıcı Davranışları

Bilgi yönetiminin olmazsa olmazı, aradığınızı bulabilmek. Bugün İnternet deneyimimizin büyük bir bölümünü ve daha da önemlisi, genellikle internet deneyiminin başlangıç noktasını arama oluşturuyor. Her günlük arama deneyimimizle ilgili de bazı yerleşmiş davranış kalıplarımız ve bir arama motorunun işleviyle ilgili beklentilerimiz var.

Bugün hala eğitim seviyesi, yaşı, işi farklı olmasına rağmen tanıdığım pek çok kişi adreslerini bildikleri sitelere bile sık kullandıkları arama motoruna ilgili adresi yazıp çıkan sonuca tıklayarak ulaşıyor. İlginç değil mi? Kendimden bir örnek; hakkında yazılar okuyana dek, Google’ın “Kendimi şanslı hissediyorum” butonunu hiç kullanmamıştım, ne işe yaradığını hiç merak etmedim.

Jen Fitzpatrick‘in Google Techtalk’ların birinde gerçekleştirdiği konuşmasını biraz izlerseniz, Google’ın arayüz tasarımı macerasındaki buna benzer pek çok enterasan hikayeyi de öğreneceksiniz.

Nielsen kullanıcıların, webteki deneyimlerinden yola çıkarak her gün kullandıkları araçların çalışma şekilleriyle ve tasarımlarıyla ilgili bazı yerleşmiş davranışlar edindiğini söylüyor. Bunları gözardı etmenin kullanışlılık sorunlarına neden olduğunu söylüyor.

Jesper Ronn-Jensen, “canlı arama”nın aşamalı olarak webte alıştığımız arama yönteminin yerini alacağını iddia ediyor. Bununla ilgili en tanınmış örnek olarak ta “Google Suggest”‘i gösteriyor. Ancak Google’ın pek çok yan uygulamasında AJAX’ı yaygın olarak kullanmasına rağmen, arama motorunda bu seçeneği henüz “varsayılan” bir özellik olarak kullanmaması, Google’da işlerin nasıl kullanıcı odaklı olarak yapıldığının bir göstergesi.

Etrafta çokça görmeye alıştığımız cezbedici, “AJAX aromalı” arama ekranlarını bir kenara bırakırsak, kullanıcıların arama ekranlarında olmasını beklediği üç ana eleman var:

  • Kelime yazabilecekleri bir kutucuk
  • Aramayı başlatmak için kullanacakları, “arama” yazan bir arama butonu
  • Sonuçların yeni bir sayfada doğrusal olarak, önceliğe göre listelenmesi

Nielsen şöyle diyor;

“Tecrübelerimize göre, kullanıcılar tombul “Ara” butonunu gördüklerinde, hemen deliler gibi “kelimelerini yazacakları kutucuk”u arıyorlar. Bu konuda kullanıcı beklentileri o derece güçlü ki, “Ara” kelimesi anahtar kelime aramaya eşitken, diğer arama türleri için anlam ifade etmiyor”

Yine bir diğer araştırma da, arama işlevi ile kullanıcı beklentilerini ortaya koyması açısından önemli. Donna Maurer’in katılımcılara geniş bir içerik vererek yaptığı çalışmanın sonuçları, arama motorunun işleviyle ilgili genel kabullerimizi ortaya koyuyor:

  • Tek kelimenin arandığı durumlarda çok fazla arama sonucu döndüğü için, birden fazla kelime yazmak daha iyidir.
  • Ne kadar çok kelime girilirse, o kadar az arama sonucu döner.
  • Arama kutusundaki ilk kelime, diğer kelimelerden daha önemlidir.
  • Eğer kelimeler bir deyim, yada anlamlı bir kelime grubuysa, arama motoru bu deyim yada anlamlı kelimeler grubu için sonuçlar getirir.
  • Eğer kelimeler anlamlı bir bütün oluşturmuyorsa, arama motoru kelimeleri deyim olarak aramaz.

AJAX’ı seviyoruz, bazı kullanım örneklerinin hayatî arayüz tasarımı sorunlarını çözmemde faydası oldu, oluyor. Ancak çok kullanılan, kullanıcıların kanıksadığı bazı temel tasarım elemanlarını AJAX aromalı müadilleri ile değiştirmek, acı sonuçlar doğurması muhtemel riskleri de beraberinde getirecektir.

Kullanıcıların süregelen kullanımlar, deneme-yanılma, öğrenme gibi süreçler sonucunda artık kanıksadığı bazı yerleşmiş alışkanlıkları, tasarım elemanlarının çalışma şekliyle ilgili kabulleri var. Bunları anlayıp kullanmak yerine, kullanıcılara sil baştan yeni şeyler dikte etmek, karmaşık öğelerle zihinlerini sınamak, alternatiflerin bol olduğu dünyamızda onları kaçırmak için yeterli bir neden.

This entry was posted in Web Tasarımı. Bookmark the permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>