Ismail KIRTILLI

Kelime aslında çok basit gibi görünse de, ayrıntıılı incelendiğinde yada üzerinde yorumlar yapılmaya başlandığında kavramın içeriği konusunda ciddi ayrılıklar meydana geliyor.

Farklı noktalarda ayrılıkları olan “kullanışlılık guruluları” komik tartışmalara girebiliyor. Bu AIGA gibi kaliteli sitelerin mail grublarında dahi oluyor.

CNET, etkili kullanışlılık konusunda kafa yorup, yorum yapmış en tanınmış altı kişiyle ilgili bir dosya hazırlamış. Dosyada Andrew Chak, Alan Cooper, Robert Davis and Paul Laroche, Jakob Nielsen, Jared Spool‘dan oluşan bu altı guruyla ilgili kısa bilgiler verilmiş, ayırd edici özellikleri ve kullanışlılık konusundaki önerileri sıralanmış.

Andrew Chak
Andrew Chak’in bütüncül yaklaşımı, tasarımcıları web ortamında tasarımının yapmanın dezavantjlarını biraz olsun azaltarak, onları müşteri taleplerini karşılayacak tasarımlar yapmaya zorluyor.

Chak’a göre tasarımcılar, sadece göze hoş gelen şeyler üretmek için değil, bunları kullananların işine yarayacak şekilde tasarlamak için varlar.

Chak’ın önerileri:

• Aramaya önem verin, sitenizdeki arama özelliklerini iyileştirin.
• İnsanlar için bir anlam ifade eden, onları harekete geçirici kelimeler kullanmaya dikkat edin.
• Tahmin edilebilir olun. Sitenizin ardında belli bir mantık olsun.
• Gereken yerlerde, yeterli miktarda bilgi verin.
• Kolay anlaşılır, genel kabuller kullanmaya çalışın.
• İnsanlara farklı araçlar kullanabilmeleri için fırsatlar tanıyın. (eğer bir ihtiyaç, telefonla daha kolay karşılanabilecekse bunu belirtin.)
• İnsanların önüne aynı anda birden fazla seçenek koymayın.
• Sadece estetik önemi yüzünden başlıkları kısaltmayın

Alan Cooper
Visual Basic’in mûcidi Cooper’ı diğerlerinden ayıran üç temel nokta var: minimalist tasarım, hızlı yüklenen sayfalar, ve etkili hata yönetimi.

Cooper’ın önerileri

• Ziyaretçilerinizden bağlılık -yada başka herhangi bir şey- beklemeyin.
• Farklı yollarla detaylı bilgiler vermeye çalışın.
• Gözlere hitap edecek tasarımlar için uğraşmayın. Kullanıcılar da sizin gibi vatandaşdır, tüketici değil.
• Aramaya önem verin. Sorun varsa giderin, daha iyi sonuçlar vermesi için iyileştirin.

Robert Davis and Paul Laroche
Davis ve Laroche’e göre aynı anda hem etkili hem de çekici siteler yapmak imkansız değil. İyi bir kullancı arayüzü yapmak “kullanıcı-odaklı” olmak ve estetik, kullanışlılık gibi biraraya gelmezmiş gibi görünen özellikleri tasarıma başarılı şekilde entegre edebilmekten geçiyor.

Davis ve Laroche’un önerileri:

• Siteniz sade olsun.
• Sitenizdeki elemanlar arasında tutarlılık olsun.
• Site içindeki farklı elemanları ve süreçleri ilişkilendirin.
• Siteniz faydalı olsun, site kullancının beklenti ve ihtiyaçlarını başarılı bir şekilde karşılamaya yönelik olsun.
• Siteniz açık olsun, navigsayon sistemini açık ve basit yapın, başlıkları tamamen anlaşılır ve faydalı olacak şekilde düzenleyin.
• Can alıcı noktayı yakalayın, navigasyonun, tasarımın ve içeriğin tümünün kullanıcı ihtiyaçlarına hizmet etiğinden ve işe yaradığından emin olun.
• Kullanıcıları bekletmeyin, sayfanın yavaş yüklenmesi ziyaretçilerinizin sitenizi terk etme nedeni olabilir.
• Kullanıcılardan sitenizi anlamaları için çaba sarfetmelerini beklemeyin.
• Odak noktanızı kaybetmeyin.
• Tasarımın disiplinler-arası bir takım çalışması olmadan başarılı olamayacağını unutmayın.
• Kullancıların, siz istediniz diye değişmesini beklemeyin.
• Sitenizi, bilmediğiniz bir grub için tasarlamayın, site için gerekenleri bu kitleyi göz önünde bulundurarak belirleyin.
• Kara kapılar ardından tasarım yapmayın, tekrar tekrar hedef kullanıcılarınızla ilgili testler yapın ve sonuçları karşılaştırın.
• Ziyaretçilerinizi, yaptığınız super-hiper flash introyu beklemeleri için zorlamayın.

Jakob Nielsen

Nielsen’in sürekli vurguladığı 3 temel şey var: sadelik, less is more, ve kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik kolaylaştırıcı araçlar.

Nielsen’in önerileri:

• Kodlama aşamasında Web standartlarına uyun (en başta W3C olmak üzere, genel kabul görmüş tüm standartları dikkate almaya çalışın.)
• Genel kabulleri dikkate alın, eğer kullanıcıların 90%-80%’i bir şey yapyorsa bu bir genel kabüldür.
• Webte yazarken açık, objektif, ve kolay-okunur olmaya çalışın.
• Aramaya önem verin, ancak arama siteminizi çok süslü yapmayın. (Google bir standart olabilir)
• Tasarıma başlamadan önce bir eylem analizi çıkarın. (kullancıların siteyi nasıl kullanacaklarına, hangi ihtiyaçlarını hangi bölüm aracılığıyla karşılayacaklarına dair.)
• Ek araçlarla kullanıcıların eylemelerini daha kolay gerçekleştirmelerini sağlayın.
• Tasarım süreci boyunca çeşitli kulanıcı testleri yapmayı ihmal etmeyin.
• Tasarımınızı her türlü beceri ve yetideki kişilerin erişebileceği tarzda yapmaya çaloşın.
• Kullancıların yolundan gidin: “splash” sayfaları, gereksiz Flash introlar ve pazarlama kokan gülümseyen kadın/erkek resimleriyle içeriğinizin kirlenmesine izin vermeyin.
• Yardımcı açıklamalar dışında, istenmeyen pop-uplarla ziyaretçierinizi rahatsız etmeyin.
• Hareketli metin kullanmayın.
• Açgözlüce tekrar tekrar tasarım değiştirmeyin.

Jared Spool
Spool şimdiye kadar istediği gibi etkili ve kullanışlı bir site bulamamış. Bu yüzden bir siteyi nasıl iyileştirebilirsiniz, yada iyi bir site için neler gereklidir gibi bir liste yokmuş elinde.

Ancak şu öütleri vermekten de geri kalmamış:

• Sitenizin amaçlarını bilin.
• Kullanıcının amaçlarını bilin.
• İçeriğin amacına ulaştığından emin olun (grafikler, reklam, vs. dahil, bir bütün olarak).
• Siteyi yapanların bir sitenin nasıl para kazanabileceğinden haberdar olduğundan emin olun.

Dosyanın tümüne buradan ulaşabilirsiniz.